Skip Navigation Links
Destpêk
Nivîsar
Ziman
Peyvistan
Helbest
Çîrok
Mamik
Leyistok
Çandî
Kurdîgeh
Pêwendî
Arşîv
Skip Navigation Links
:: Lezgîn Acar
 
Mêr xulamê mala xwe, mêrxas xulamê axa xwe ne - مێر خولامێ مالا خوە، مێرخاس خولامێ ئاخا خوە نە
2014-09-09 08:38
:: Lezgîn Acar
info@kurdigeh.com
Mêr xulamê mala xwe, mêrxas xulamê axa xwe ne

Gava çeteyên DAIŞê yên hov, dev li xwin û çav sor, ketin Şengalê de, bi sedan zarok,jin, zelam kuştin. Jinên wan revandin, birin di bazaran de firotin. Rûmeta kurdan lewitand.

Malên wan talan kirin. Bi hezaran kurdên Êzidî yên mayin sax, ji ber hovîtiya wan guran, xwe spartin çiyayê Şingalê. Lê li çiyayî bi rojan bêav û bêxwarin man. Bi sedan zarok, pîr, ji birça, ji têhna mirin. Trajediya ku hatî serê wan nehatibû dîtin. Yên ku mayin sax, hêdî ne saxên ji saxan, ne jî miriyên ji miriyan bû.Di nava metirsiya wan hovan de hinek ji wan çûn rojava, hinek man başûr, hinek jî hatin bakûr ba me.

Wê şevê ,ji şaredariyê bangawazîyeke cuda hat kirin. Bangawaziya şaredariyê holî bû: ji kerema xwe, Ji birayên me yên Êzidî re, nivîn, balgeh, cilan biînin.Ew bangawaziya biratiyê, yekîtiyê , ya xwedî lê derketina nirxên kurdî bûn.Divê hişmendiya li xwedî derketina wan nirxan di serê her kurdekê de hebe. Rojên teng ne rojên xwe kerr kirinê ne. Divê herkes wek polayekê xwedî hêz be.Di rojên teng de, erkên ku dikevin ser milên me , bê kêmasî em biînin cih. Dagirkeran sond xwariye ku kurdan ji holê rakin. Li hemberê wan, divê em yek bin, em xwedî hêz bin. Ma gotina “Mêr xulamê mala xwe, mêrxas xulamê axa xwe ne” ne ji bo rojên holî hatiye gotin.

Weke her maleke ya Şirnexê, me jî nivîn, balgeh, cil, sîrik, penir hwd. amede kir û ew tişt me birin ber derî. Cîranên me hêmûyan jî hinek pêdiwî amade kirîbûn. Pêdiwiyên ku me kom kirî, me êxistin wesayetê de û em ber bi birayên xwe yên Êzidî ve çûyin. Em di nava hesteke sosret de bûn. Me xemginî û dilşadî bi hev re dijiya. Em xemgîn bûn, ji ber ku birayê me hatibûn kuştin, ji cihê xwe birîbûn. Em dilşad bûn ji ber ku me arîkarî didan birayên xwe, me ew nedihêliştin bi tenê.

Gava rêya di navbera Şirnexê û Wanê çêdikirin , hinek kon ji bo karkeran hatibûn vedan. Ji ber ku xebatên rê çêkirinê hatibû sekinandin,ew kon vala bûn. Birayên me yên Êzidî li wê derê hatibûn cih kirin. Gava em çûyin wê derê, hêstirên ziwa ji çavên me hatin xwarê. Bi sedan zarok, jin, zelam ji cihê xwe birîbûn û xwe spartîbûn me. Ji ber ku têra wan kon tunebû, pêtirînên wan li ber deriyan bûn. Her malbat li deverekê kom bûbû. Bi sedan wesayet dihatin û diçûn. Her wesayeta ku dihat, tejî tişt dianî. Yên ku hatin wê derê, bi dilgermî bi birayên xwe yên Êzidî re diaxavîn. Mirov nedikarî guh bide wan, serpêhatiyan wan kul, êş, birçibûn, mirin û kuştin bû. Diviya mirov xwedî dilek ji pola hebûya heta ku mirov bikariya guh bide wan. Wan gurên hov li ber çavê wan birayên wan, zarokên wan kuştîbûn. Keçên wan, jinên wan revandîbûn.

Ez bawer dikim ku ew dilsozî û nêzikbûna me, ji wan re piçekê jî be, bûbû derman. Heya derengê şevê em mayîn wê derê û paşê jî em vegeriyan malên xwe.

Roja din, dîsa hinek arîkarî me kom kir û me bir ji wan re. Min dixwest ku ez wan jinên derdorê jî bibim wê derê, da ko bandora birayên me yên Êzidî li ser wan çêbibe û ew pêtir arîkariyê kom bikin. Bi rasti jî çûyina wan bandorek mezin li ser wan kiribû, gava ew hatin malê gelek tişt ji bo birayên me yên Êzidî amade kirin.

Çend roj sere derbas bûn dîsa di derengê şevê bû. Ji şaredariyê bangawaziyek hat. Hinek birayên me yên Êzidî nû hatibûn ji bo wan jî nivîn, balgeh, cil dixwestin. Disa wek cara din li ber derî, me ji bo birayên me yên nû hatîn tişt kom kirin. Li kêleka şaredariya Şirnexê parkek heye. Ew der ji bo yên nû hatîn, hatibû terxan kirin. Gava em çûyin wê derê, ew hêj nehatibûn parkê. Bi sedan xort ji bo arîkariyê li wir bûn. Bi teketoran nivîn, balgeh, cil dianin wê derê. Hinekan xaliçe li ser erdê rast dikirin.

Hinekan nivîn rast dikirin. Wext ji nivê şevê borîbû, lê amaderkarî bê westan bê navber berdawam bû. Herkes bûbûn yek ji bo arîkariya birayên xwe. Wekî takekesekê her kesê erkên xwe dianî cih. Ew wêne, wêneyê dilşadiyê bû. Wêneyê biratiyê, yekitiyê bû.
Gava birayên me hatin û xwe cih kirin, di wexteke gelek kurt de. Hinek xortan kek û ava fêki belav kirin, hinekan xwarin, hinekan av û çay belav kirin.Ez bawer dikim ku belavkirina wan tiştan ji çar yekê neborî .Bijişkan li wê derê birindar derman dikirin. Heya vî emrê xwe min arîkariyeke welê zû welê ji dil hatî kirin nedîtiye.

Sipas ji bo niştecihên Şirnexê. We deriyê dilê xwe ji birayê xwe yên Êzidî re vekir.We, ew hemû di quncika dilê xwe yê herî germ û dilovan de hewand. We ala mirovatiyê di dilê xwe de çikand. Pariyê ku di testika we de, nivîna rûyê wê ji qedifê sor, sirikê li ser sifra xwe, bi birayê xwe re par vekir. We hestên biratiyê vejand. Li ser hovitiya xayin û neyaran we gulle barandin. Her bijî biratiya we her bijî arîkariya we.
-----------------
Lezgîn ACAR

-----

مێر خولامێ مالا خوە، مێرخاس خولامێ ئاخا خوە نە

گاڤا چەتەیێن داشێیێن ھۆڤ، دەڤ ل خون و چاڤ سۆر، کەتن شەنگالێ دە، ب سەدان زارۆک،ژن، زەلام کوشتن. ژنێن وان رەڤاندن، برن د بازاران دە فرۆتن. روومەتا کوردان لەوتاند.
مالێن وان تالان کرن. ب ھەزاران کوردێن ئێزدییێن ماین ساخ، ژ بەر ھۆڤیتیا وان گوران، خوە سپارتن چیایێ شنگالێ. لێ ل چیایی ب رۆژان بێاڤ و بێخوارن مان. ب سەدان زارۆک، پیر، ژ برچا، ژ تێھنا مرن. تراژەدیا کو ھاتی سەرێ وان نەھاتبوو دیتن.یێن کو ماین ساخ، ھێدی نە ساخێن ژ ساخان، نە ژی مریێن ژ مریان بوو.د ناڤا مەترسیا وان ھۆڤان دە ھنەک ژ وان چوون رۆژاڤا، ھنەک مان باشوور، ھنەک ژی ھاتن باکوور با مە.

وێ شەڤێ ،ژ شارەداریێ بانگاوازییەکە جودا ھات کرن. بانگاوازیا شارەداریێ ھۆلی بوو: ژ کەرەما خوە، ژ برایێن مەیێن ئێزدی رە، نڤین، بالگەھ، جلان بینن.ئەو بانگاوازیا براتیێ، یەکیتیێ ،یا خوەدی لێ دەرکەتنا نرخێن کوردی بوون.دڤێ ھشمەندیا ل خوەدی دەرکەتنا وان نرخان د سەرێ ھەر کوردەکێ دە ھەبە. رۆژێن تەنگ نە رۆژێن خوە کەڕ کرنێ نە. دڤێ ھەرکەس وەک پۆلایەکێ خوەدی ھێز بە.د رۆژێن تەنگ دە، ئەرکێن کو دکەڤن سەر ملێن مە ، بێ کێماسی ئەم بینن جھ. داگرکەران سۆند خواریە کو کوردان ژ ھۆلێ راکن. ل ھەمبەرێ وان، دڤێ ئەم یەک بن، ئەم خوەدی ھێز بن. ما گۆتنا “مێر خولامێ مالا خوە، مێرخاس خولامێ ئاخا خوە نە” نە ژ بۆ رۆژێن ھۆلی ھاتیە گۆتن.

وەکە ھەر مالەکەیا شرنەخێ، مە ژی نڤین، بالگەھ، جل، سیرک، پەنر ھود. ئامەدە کر و ئەو تشت مە برن بەر دەری. جیرانێن مە ھێموویان ژی ھنەک پێدوی ئامادە کریبوون. پێدویێن کو مە کۆم کری، مە ئێخستن وەسایەتێ دە و ئەم بەر ب برایێن خوەیێن ئێزدی ڤە چووین. ئەم د ناڤا ھەستەکە سۆسرەت دە بوون. مە خەمگنی و دلشادی ب ھەڤ رە دژیا. ئەم خەمگین بوون، ژ بەر کو برایێ مە ھاتبوون کوشتن، ژ جھێ خوە بریبوون. ئەم دلشاد بوون ژ بەر کو مە ئاریکاری ددان برایێن خوە، مە ئەو نەدھێلشتن ب تەنێ.

گاڤا رێیا د ناڤبەرا شرنەخێ و وانێ چێدکرن ، ھنەک کۆن ژ بۆ کارکەران ھاتبوون ڤەدان. ژ بەر کو خەباتێن رێ چێکرنێ ھاتبوو سەکناندن،ئەو کۆن ڤالا بوون. برایێن مەیێن ئێزدی ل وێ دەرێ ھاتبوون جھ کرن. گاڤا ئەم چووین وێ دەرێ، ھێسترێن زوا ژ چاڤێن مە ھاتن خوارێ. ب سەدان زارۆک، ژن، زەلام ژ جھێ خوە بریبوون و خوە سپارتیبوون مە. ژ بەر کو تێرا وان کۆن تونەبوو، پێترینێن وان ل بەر دەریان بوون. ھەر مالبات ل دەڤەرەکێ کۆم بووبوو. ب سەدان وەسایەت دھاتن و دچوون. ھەر وەسایەتا کو دھات، تەژی تشت دانی.یێن کو ھاتن وێ دەرێ، ب دلگەرمی ب برایێن خوەیێن ئێزدی رە داخاڤین. مرۆڤ نەدکاری گوھ بدە وان، سەرپێھاتیان وان کول، ئێش، برچبوون، مرن و کوشتن بوو. دڤیا مرۆڤ خوەدی دلەک ژ پۆلا ھەبوویا ھەتا کو مرۆڤ بکاریا گوھ بدە وان. وان گورێن ھۆڤ ل بەر چاڤێ وان برایێن وان، زارۆکێن وان کوشتیبوون. کەچێن وان، ژنێن وان رەڤاندیبوون.

ئەز باوەر دکم کو ئەو دلسۆزی و نێزکبوونا مە، ژ وان رە پچەکێ ژی بە، بووبوو دەرمان. ھەیا دەرەنگێ شەڤێ ئەم مایین وێ دەرێ و پاشێ ژی ئەم ڤەگەریان مالێن خوە.

رۆژا دن، دیسا ھنەک ئاریکاری مە کۆم کر و مە بر ژ وان رە. من دخوەست کو ئەز وان ژنێن دەردۆرێ ژی ببم وێ دەرێ، دا کۆ باندۆرا برایێن مەیێن ئێزدی ل سەر وان چێببە و ئەو پێتر ئاریکاریێ کۆم بکن. ب راست ژی چووینا وان باندۆرەک مەزن ل سەر وان کربوو، گاڤا ئەو ھاتن مالێ گەلەک تشت ژ بۆ برایێن مەیێن ئێزدی ئامادە کرن.

چەند رۆژ سەرە دەرباس بوون دیسا د دەرەنگێ شەڤێ بوو. ژ شارەداریێ بانگاوازیەک ھات. ھنەک برایێن مەیێن ئێزدی نوو ھاتبوون ژ بۆ وان ژی نڤین، بالگەھ، جل دخوەستن. دسا وەک جارا دن ل بەر دەری، مە ژ بۆ برایێن مەیێن نوو ھاتین تشت کۆم کرن. ل کێلەکا شارەداریا شرنەخێ پارکەک ھەیە. ئەو دەر ژ بۆیێن نوو ھاتین، ھاتبوو تەرخان کرن. گاڤا ئەم چووین وێ دەرێ، ئەو ھێژ نەھاتبوون پارکێ. ب سەدان خۆرت ژ بۆ ئاریکاریێ ل ور بوون. ب تەکەتۆران نڤین، بالگەھ، جل دانن وێ دەرێ. ھنەکان خالچە ل سەر ئەردێ راست دکرن.

ھنەکان نڤین راست دکرن. وەخت ژ نڤێ شەڤێ بۆریبوو، لێ ئامادەرکاری بێ وەستان بێ ناڤبەر بەرداوام بوو. ھەرکەس بووبوون یەک ژ بۆ ئاریکاریا برایێن خوە. وەکی تاکەکەسەکێ ھەر کەسێ ئەرکێن خوە دانی جھ. ئەو وێنە، وێنەیێ دلشادیێ بوو. وێنەیێ براتیێ، یەکتیێ بوو.
گاڤا برایێن مە ھاتن و خوە جھ کرن، د وەختەکە گەلەک کورت دە. ھنەک خۆرتان کەک و ئاڤا فێک بەلاڤ کرن، ھنەکان خوارن، ھنەکان ئاڤ و چای بەلاڤ کرن.ئەز باوەر دکم کو بەلاڤکرنا وان تشتان ژ چار یەکێ نەبۆری .بژشکان ل وێ دەرێ برندار دەرمان دکرن. ھەیا ڤی ئەمرێ خوە من ئاریکاریەکە وەلێ زوو وەلێ ژ دل ھاتی کرن نەدیتیە.

سپاس ژ بۆ نشتەجھێن شرنەخێ. وە دەریێ دلێ خوە ژ برایێ خوەیێن ئێزدی رە ڤەکر.وە، ئەو ھەموو د قونجکا دلێ خوەیێ ھەری گەرم و دلۆڤان دە ھەواند. وە ئالا مرۆڤاتیێ د دلێ خوە دە چکاند. پاریێ کو د تەستکا وە دە، نڤینا روویێ وێ ژ قەدفێ سۆر، سرکێ ل سەر سفرا خوە، ب برایێ خوە رە پار ڤەکر. وە ھەستێن براتیێ ڤەژاند. ل سەر ھۆڤتیا خاین و نەیاران وە گوڵە باراندن. ھەر بژی براتیا وە ھەر بژی ئاریکاریا وە.
-----------------
لەزگین ئاجار