Skip Navigation Links
Destpêk
Nivîsar
Ziman
Peyvistan
Helbest
Çîrok
Mamik
Leyistok
Çandî
Kurdîgeh
Pêwendî
Arşîv
Skip Navigation Links
Omer Faruk BARAN
 
Wişşwişşên Ulyssesê - وششوششێن ئولیسسەسێ
2014-10-29 10:41
Omer Faruk BARAN
info@kurdigeh.com
Wişşwişşên Ulyssesê


Sal 1922. Ulysses a ku ji Adara 1918an heta Berfanbara 1920an beş bi beş di The Little Rewiewê de derdiket bi hemû beşên xwe, wek kitêb ji aliyê Sylvia Beachê ve li Parîsê hate çapkirin. Bi qasî ku kitêb çap bû û belav bû gihişt kitêbfiroşan hinekan got ‘’James Joyce ne kitêbek xezebek nivîsiye’’, hinekan got ‘’tek peyveke kitêbê jî ne hêjayî xwendinê ye’’ hinekan got ‘’James Joyce dîn bûye.’’û hinekan jî got ‘’hene kurê bavan kitêban dinivsînin!’’ Kitêba ku mijara wê 24 saetên li Dublînê derbas dibû bû kiribû ku nivîskarên nêzîkî hev jî dûrî hev kevin: A ku roman qet neecibandibû û nîvtemam hiştîbû Virginia Woolf bû û yê ku roman pir ecibandibû û li her derê digo ‘’Ku romanek heye ev jî Ulysses e’’ jî dostê Virginia Woolfê, T. S. Eliot bû.



Sal 1955. Marliyn Monroe, jina di wexta xwe de û di wexta me de jî bedew, li parkekê rûniştiye Ulysseseke kevnik dixwîne. Fotokêş Eva Arnold e, li ser hikayeta fotoyê wiha dibê: ‘’Ez nizam em diçûn serdana Norman Rosten an em ji serdana wî dihatin, nizanim axirî, di erebeyê de min got ‘’Êêê, Marliynka delal, tu wekî din çi dikî çi nakî? Go ‘’Derdên dinyayê ne keçê, ne yek e ne dudu ne, lê min tiştekê xweş dîtiye.’’ Min tavilê ev tişta xweş meraq kir û min jê pirsî ‘’Çi ye hele, ka ji min re jî bêje’’ Kitêbek ji çenteya xwe derxist û got ‘’Ulysses e keçê, qey te nexwendiye?’’ Min fedî kir ez bêjim min nexwendiye, min got ‘’Çawa! Qey min xwendiye!’’ û da ku li ser romanê tiştekî ji min nepirse min hema erebe sekinand û min got ‘’Ka were em çend fotoyên te bikşînin’’


Sal 2012. Piştî wergera bi peyvan şeş hezar bi reqaman jî 6000 helbest, 12 şanoname û çend roman û çend çîrokan Kawa Nemir di 16ê Pûşpera 2012an de, yanî di Bloomsdayê de li Bahçelievlara Stenbol li ser daxwaza keçikeke ku pir dixwaze Ulyssesê bi kurmancî bixwîne dest bi wergera vê kitêbê dike. Li gor gotinên keçkê werger dê di çar salan de biqede lê Kawa Nemir dibê ‘’Çi çar sal, çar sal gorî kezî û deziyên keçkan bin, min heft salên dengbêjan çargavî dane ber çav û guhên xwe, çinku kitêb kitêbeke zehf zor e û li min û keçkê zehmet e, bi xêr ku min qedand jî li me tevan rehmet e!’’ Li ser vê qehrê jî keçik jî bi qehr dibê ‘’Ez 25 salî me, ne cism û canê Kawa me, tek tecrûbeya wî me tecrûbe’’



Sal 2014. Heşt kêm heşt zêde piştî sedsalekê bi teknîk û tarza James Joyce, li welatê ku dişibe Îrlandayê, yanî bê guman li Kurdistanê kitêbeke ku navê wê Heteroglossîa ye çap dibe. Îcar H. Kovan Baqî ji heq derdikeve û radibe ser namûsa peyvên ji devan û deran dernakevin, Dêrikê dike Dublîn û Dublînê jî dike Dêrik. Di vê romana sih û sê caran sansasyonel de şûnik û ziman dibin hevok û ji xwe û ji Marilyn Monroeyê razî ji bin binhişê nivîskêr derdikevin û diçin ser serê serhişê nivîskêr: ‘’Kurdekî populîst, pêlên Ulysses werdigerîne, diqulipîne, vediguhêzîne. Bi zimanekî nêrmancî, dibêje, piştî wextekê hûnê Ulysses bi kurmanciyeke mêmancî bixwînin. De bixwîn, bixwîn, de bixwîn, bixwîn. Bese hewqas pesnên bi zimanê nêrûmê.’’ Qaşo James Joyce hay ji tiştekî tune û qaşo ne sedsalek lê kelîyek derbas bûye, bê werger, eman eman bê roman.

têbînî: ev nivîsa O.F. Baranî li rojnameya Bas-Nûçeyê jî hatiye weşandin



O. F. Baran

-----------------
وششوششێن ئولیسسەسێ


سال ١٩٢٢. ئولیسسەسا کو ژ ئادارا ١٩١٨ان ھەتا بەرفانبارا ١٩٢٠ان بەش ب بەش د تھە لتتلە رەوەوێ دە دەردکەت ب ھەموو بەشێن خوە، وەک کتێب ژ ئالیێ سیلڤا بەاچێ ڤە ل پاریسێ ھاتە چاپکرن. ب قاسی کو کتێب چاپ بوو و بەلاڤ بوو گھشت کتێبفرۆشان ھنەکان گۆت ‘عژامەس ژۆیجە نە کتێبەک خەزەبەک نڤیسیەعع، ھنەکان گۆت ‘عتەک پەیڤەکە کتێبێ ژی نە ھێژایی خوەندنێ یەعع ھنەکان گۆت ‘عژامەس ژۆیجە دین بوویە.ععوو ھنەکان ژی گۆت ‘عھەنە کورێ باڤان کتێبان دنڤسینن!عع کتێبا کو مژارا وێ ٢٤ ساەتێن ل دوبلینێ دەرباس دبوو بوو کربوو کو نڤیسکارێن نێزیکی ھەڤ ژی دووری ھەڤ کەڤن:ا کو رۆمان قەت نێجباندبوو و نیڤتەمام ھشتیبوو ڤرگنا وۆۆلف بوو ویێ کو رۆمان پر ئەجباندبوو و ل ھەر دەرێ دگۆ ‘عکو رۆمانەک ھەیە ئەڤ ژی ئولیسسەس ئەعع ژی دۆستێ ڤرگنا وۆۆلفێ، ت. س. ئەلۆت بوو.



سال ١٩٥٥. مارلین مۆنرۆە، ژنا د وەختا خوە دە و د وەختا مە دە ژی بەدەو، ل پارکەکێ روونشتیە ئولیسسەسەکە کەڤنک دخوینە. فۆتۆکێش ئەڤا ئارنۆلدە، ل سەر ھکایەتا فۆتۆیێ وھا دبێ: ‘عەز نزام ئەم دچوون سەردانا نۆرمان رۆستەن ئان ئەم ژ سەردانا وی دھاتن، نزانم ئاخری، د ئەرەبەیێ دە من گۆت ‘عێێێ، مارلینکا دەلال، تو وەکی دن چ دکی چ ناکی؟ گۆ ‘عدەردێن دنیایێ نە کەچێ، نە یەکە نە دودو نە، لێ من تشتەکێ خوەش دیتیە.عع من تاڤلێ ئەڤ تشتا خوەش مەراق کر و من ژێ پرسی ‘عچیە ھەلە، کا ژ من رە ژی بێژەعع کتێبەک ژ چەنتەیا خوە دەرخست و گۆت ‘عولیسسەسە کەچێ، قەی تە نەخوەندیە؟عع من فەدی کر ئەز بێژم من نەخوەندیە، من گۆت ‘عچاوا! قەی من خوەندیە!عع و دا کو ل سەر رۆمانێ تشتەکی ژ من نەپرسە من ھەما ئەرەبە سەکناند و من گۆت ‘عکا وەرە ئەم چەند فۆتۆیێن تە بکشیننعع


سال ٢٠١٢. پشتی وەرگەرا ب پەیڤان شەش ھەزار ب رەقامان ژی ٦٠٠٠ ھەلبەست، ١٢ شانۆنامە و چەند رۆمان و چەند چیرۆکان کاوا نەمر د ١٦ێ پووشپەرا ٢٠١٢ان دە، یانی د بلۆۆمسدایێ دە ل باھچەلەڤلارا ستەنبۆل ل سەر داخوازا کەچکەکە کو پر دخوازە ئولیسسەسێ ب کورمانجی بخوینە دەست ب وەرگەرا ڤێ کتێبێ دکە. ل گۆر گۆتنێن کەچکێ وەرگەر دێ د چار سالان دە بقەدە لێ کاوا نەمر دبێ ‘عچ چار سال، چار سال گۆری کەزی و دەزیێن کەچکان بن، من ھەفت سالێن دەنگبێژان چارگاڤی دانە بەر چاڤ و گوھێن خوە، چنکو کتێب کتێبەکە زەھف زۆرە و ل من و کەچکێ زەھمەتە، ب خێر کو من قەداند ژی ل مە تەڤان رەھمەتە!عع ل سەر ڤێ قەھرێ ژی کەچک ژی ب قەھر دبێ ‘عەز ٢٥ سالی مە، نە جسم و جانێ کاوا مە، تەک تەجرووبەیا وی مە تەجرووبەعع



سال ٢٠١٤. ھەشت کێم ھەشت زێدە پشتی سەدسالەکێ ب تەکنیک و تارزا ژامەس ژۆیجە، ل وەلاتێ کو دشبە ئیرلاندایێ، یانی بێ گومان ل کوردستانێ کتێبەکە کو ناڤێ وێ ھەتەرۆگلۆسسیایە چاپ دبە. ئیجار ھ. کۆڤان باقی ژ ھەق دەردکەڤە و رادبە سەر نامووسا پەیڤێن ژ دەڤان و دەران دەرناکەڤن، دێرکێ دکە دوبلین و دوبلینێ ژی دکە دێرک. د ڤێ رۆمانا سھ و سێ جاران سانساسیۆنەل دە شوونک و زمان دبن ھەڤۆک و ژ خوە و ژ مارلین مۆنرۆەیێ رازی ژ بن بنھشێ نڤیسکێر دەردکەڤن و دچن سەر سەرێ سەرھشێ نڤیسکێر: ‘عکوردەکی پۆپولیست، پێلێن ئولیسسەس وەردگەرینە، دقولپینە، ڤەدگوھێزینە. ب زمانەکی نێرمانجی، دبێژە، پشتی وەختەکێ ھوونێ ئولیسسەس ب کورمانجیەکە مێمانجی بخوینن. دە بخوین، بخوین، دە بخوین، بخوین. بەسە ھەوقاس پەسنێن ب زمانێ نێروومێ.عع قاشۆ ژامەس ژۆیجە ھای ژ تشتەکی تونە و قاشۆ نە سەدسالەک لێ کەلییەک دەرباس بوویە، بێ وەرگەر، ئەمان ئەمان بێ رۆمان.



ئۆ. ف. باران