Skip Navigation Links
Destpêk
Nivîsar
Ziman
Peyvistan
Helbest
Çîrok
Mamik
Leyistok
Çandî
Kurdîgeh
Pêwendî
Arşîv
Skip Navigation Links
 
[kitêb] Rewşa kurdî ya sosyolenguîstîk li Tirkiyeyê
2011-11-19 16:16
Kurdîgeh - Kurdistan
info@kurdigeh.com
Kitêba Ergin Öpengin “Rewşa kurdî ya sosyolenguîstîk li Tirkiyeyê” di nav weşanên Avestayê de derket. Weşanxane bi vê kitêbê dest bi rêzeke nû dike: Lêkolînên Zimanî. 6ê çiriya paşîn ya 1991ê, Leyla Zanaya ku hêj taze hatibû hilbijartin bo Meclisa Tirkiyeyê, di merasîma vekirinê de hevokeke sonda xwe ya wekîliyê bi kurdî got. Ev rûdan, ku bû binasê polemîkên mezin yên siyasî û civakî, di heman demê de derbirîna nerihetiya kurdan bû sebaret bi statûya zimanê xwe. Lewre kurdiya ku mehrûm bû ji her çi naskirineke resmî û ku bikaranîna wê di qada giştî de qedexe bû, di çend qadên sosyal yên berteng de hatibû hepskirin.

Ji hingê ve, siyaset û civak li Tirkiyeyê pir guhorîn. Pêvajoya endametiya Tirkiyeyê di Yekîtiya Ewrûpayê de bi xwe re pêşketinên girîng anîn, bo numûne di warê rêzlêgirtin û cîbicîkirina mafên kultûrî de. Bêguman van şert û guherînên taze lez û karîgeriyek da çalakiyên kultûrî û siyasî li dor zimanê kurdî. Lê belê, heyama li dû wê bi temamî li ser bi amrazkirina siyasî ya zimanê kurdî ava bû; car wekî bingeh û serekanî ji bo mobîlîzasyona siyasî ya kêmîneya kurd, car ji bo derpêşkirin û peytandina gotara resmî ku li ser redkirin û tehqîra kurdiyê ava bû.

Bi her çi halê heyî, hingê, herwekî niha, lêkolînên sosyolenguîstîk ku rewş û şertên kurdiyê raxine ber çavan nebûn. Lap nebûna lêkolînên li ser teswîra sosyolenguîstîk ya kurdiyê li Tirkiyeyê kir ku em dest bavêjine vê lêkolînê. Me xwest di perspektîfeke sosyolenguîstîk re lê binihêrin û têbigihin ka axêver di jiyana rojane de, sebaret bi tercîh û bikaranîna zimanî, muameleyeke çawa dikin bi zimanan re. Lê belê, şert bû ku em ji teswîreke sade ya reftarên beyankirî yên axêveran wêdetir çûbana. Lewma, me fer zanî ku teswîra li ser prêzeyên zimanî, bi nirxandineke berfireh ya şertên sosyo-polîtîk yên cemaeta kurdîaxêv temam bikin. Armanc ji vê yekê bicîkirina diyardeyên zimanî ye di nav konteksta wan de da ku meylên zimanî yên axêveran di nav paşxane û çarçoweya sosyo-polîtîk de bêne têgihiştin.

Ji bo rêberîkirina pêdaçûna xebatê, lêkolîn li dor van 4 pirsyarên li jêrî hatiye avakirin:
•1. Îro, kîjan fakterên zimanî û der-zimanî xwedantesîr in li ser werara rewşa zimanê kurdî li Tirkiyeyê?
•2. Gelo sazkarî û pêşhatên van heyamên dawî di warê siyasî û pratîk de li Tirkiyeyê xwedantesîr in li ser sehên (perception) welatiyên kurd sebaret bi zimanê xwe?
•3. Kîjan fakter diyarker û biryarder in di tercîh û bikaranîna kurdiyê de li gor qadên civakî û rewşên danûstandina zimanî de?
•4. Rewşa faktayî ya kurdiyê hevterîb e, yan jî heta çi dereceyê hevterîb e, digel tercîh û bikaranîna zimanî ya di jiyana rojane de?

Problematîka me bi vî rengî xwe dispêre pirsiyareke seretayî ku bi awayê hanê dibe bê pênasekirin: heta çi dereceyê tesîra fakterên sosyo-polîtîk yên rewşa kurdiyê xwe di prêzeyên zimanî yên axêverên kurd yên li Tirkiyeyê de nîşan didin?

Ergin Opengin lêkolîner û wergêr e. Ji xelkê Şemzînanê ye. Sala 2007ê ji beşê perwerdeya zimanê ingilîzî li Zankoya Boğaziçiyê, li Stembolê, derçû. Sala 2009ê xwendina xwe ya masterê di warê zimannasiya civakî de li Zankoya Rouenê li Fransayê qedand û niha li Zankoya Paris IIIyê li Fransayê doktoraya zimannasiya giştî dixwîne. Hejmareke meqale û nivîsarên wî yên bi kurdî, bi tirkî û bi fransî, û gelek meqaleyên lêkolînî, pexşan û berhemên edebî ku wî ji zimanên ingilîzî, fransî, tirkî, soranî û farisiyê wergerandine, di govar û rojnameyên wek Yazınca, Zend, Etudes Kurdes,Le Monde Diplomatique Kurdî, Birikim, Bîr, Nûbihar, W û Vesta de hatine belavkirin. Kitêbên ku wî ji ingilîzî wergerandine:
- Kurdên Sûriyeyê: Gelekî Jibîrkirî, Kerim Yildiz (2005), Stembol: Weşanên Avesta, 2009
- Yaresan: Bir Kurt Cemaatinin Sosyolojik, Tarihsel ve Dini-Tarihsel Bir Incelemesi, Reza F. Hamzeh’ee (1990), Stembol: Weşanên Avesta, 2009 (bi tirkî)
- Serpêhatiyên Tom Sawyer, Mark Twain (1876), Stembol: Weşanên Avesta, 2009
- Kurd: Dîrok û Kultûra Wan, Jemal Nebez (1999), Stembol: Weşanên Avesta, 2008
- Êzdiyatî: Civak Sembol Rîtûel, Xana Omerxala, Stembol: Weşanên Avesta, 2008
- Kurd û Kurdistan, Arshak Safrastian (1948), Stembol: Weşanên Avesta, 2007

Rewşa kurdî ya sosyolenguîstîk li Tirkiyeyê
Ergin Öpengin
ISBN: 978-605-5585-71-6
19.5×13, 232 rûpel, 14 TL

http://www.avestakitap.com/
------

Avesta - www.kulturname.com - www.kurdigeh.com