Skip Navigation Links
Destpêk
Nivîsar
Ziman
Peyvistan
Helbest
Çîrok
Mamik
Leyistok
Çandî
Kurdîgeh
Pêwendî
Arşîv
Skip Navigation Links
 
Pêşengî - serok û yên dî -- پێشەنگی - سەرۆک ویێن دی
2014-10-23 16:26
Gul Demîrdag
înfo@kurdigeh.com
Pêşengî - serok û yên dî

Li her deran serok, pêşeng an jî şef hene. Şefên şantîyeyan, şefên projeyan, şefên stasyonan, şefên kontrolê, serokèn dewletan, serokên şîrketan, serokên partîyên sîyasî, pêşêngên kampan, midûrên mekteban û hwd..
Hêjmara serok û pêşeng û rêber û şefan nayê hesab kirin û bi piranî jî serokê serokan an jî serokê serokê serokan hene.

RABE! - RÛNE! - HERE! - WERE!

Dema mirov ji kûçikekê re bibêje rabe, rûne, baz de, here, were û kûçik jî bi gotina mirovan bike pir kêfa mirovan tê. Gelek caran xwedîyên kûçikan dibêjin kûçik ji pisikan baştir in ji ber ko kûçik îtaetê dikin, pisîk nakin.
Rêvebirin, bilind bûyîn, emîr dayîn, şef û serok bûyîn kêfê dide mirovan. Mirov hingê xwe taybet, mezintir û biqedr hest dike ji ber wê jî her der tijî serok in.
Carnan hin pêşeng jî hene bi dilê safî tevdigerin. Armanca wan rastkirin e, hînkirin e. Dixwazin rêya rast nîşanî xelkê bikin, fikrên nû biafrînin, projeyên nû çêbikin. Baş e ko mirovên welê hene.

Helbet ew kar ne hêsan e rîska wê heye û pêşeng berpirsîyara/ê her tiştan e.
Li gel wan tiştan serok an jî pêşeng gelek tên rexne kirinê, carnan jî dibin qurbana neheqîyan ji ber ko xelk ji wan gelek tiştan dixwazin û ji xeletîyan re jî rê nadin.

Mînak: dema mirovek xwarinê çêbike dibe ko tehma wê xweş çênebe lê dema xwarinpêjek (aşpêj) xwarinê çêbike û tehma wê xwarinê xweş nebe gelek kes rexneyên hişk lê dikin, ixtîmal nadin ko ji destê wî/wê xwarineka nexweş derbikeve. Di nêv civata me de jî gelek caran ew gotin dibore

"Ma tu ne pisporê wî karîyî?

Te çawa xelet kir?"

Hinek mirov jî hene pir hez dikin guhdarîya gotinên hinekên dî bikin. Dema li pey talîmatên xelkê biçin xwe rihet hîs dikin, hez nakin ko biryaran bidin. Ji ber ko biryargirtin bi xwe re berpirsbûyînê tîne ji ber wê jî ew kesên ko em behsa wan dikin xwe li pişta serokan vedişêrin, diparêzin.

Ma em welê bikin wê demê çi cidatîya me ji kûçikan heye?

Helbet herkes ne mecbur e li pişta serokan xwe veşêrin an jî bibin serok. Mirovên welê jî hene ko dixwazin azad bijîn, ji tu kesê destûrê nestînin, an jî hesabê nedin. Lêbelê însan li gundan li bajaran li dewlatan bi gelekê însanan re dijîn wekî civat, cimaet.. ji ber wê divê mirov da ko pêk ve bijîn guhê xwe bidin hin qaîdeyan û dest ji hinek tiştan berdin.

ÇÎROKEKA LI SER SEROKATÎYÊ

Li gundekê serokek heye û piştî ew bûye serokê li wî gundî her tişt xweştir û baştir bûye. Milet jê pir razî bûne. Serok, da ko erdê herkesan hebe hemî erdên gundî ji gundîyan re, parvekiriye da ko herkes xwendin û nivîsandinê bizane mekteb vekiriye û ji zarokan re, çek û tifeng qedexe kiriye da ko kesek neyê kuştin û wekî wan gelek tişt kiriye. Xwestîye li wî gundî herkes rihet bibe û şad bibe.

Rojek ji rojan kurê wî hatîye gotîye ez ê bizewicim. Serok jî xwestîye ji kurê xwe re dawetek bi nav û deng çêbike lê belê ew qas pereyên wî nînin.
Li ser wê fikirîye û qanûnek derxistîye "dema ko zarokên serokê bizewicin divê li wê gundê herkes 150 lîrê bidin ji serokê re" û li gor fikra wî 11 zarokên xwe jî bi vê şeklê bi rihetî dikare bizewicîne.

Ji xwe gelek ked daye gundîyan ji ber wê jî wijdana wî rihet e. Û li ser re jî qanûnek nû derxistîye "Heger kî pereyan nede, em ê erdê wan ji destê wan bistînin"...


-----
Gul Demirdag
------

پێشەنگی - سەرۆک ویێن دی

ل ھەر دەران سەرۆک، پێشەنگ ئان ژی شەف ھەنە. شەفێن شانتییەیان، شەفێن پرۆژەیان، شەفێن ستاسیۆنان، شەفێن کۆنترۆلێ، سەرۆکèن دەولەتان، سەرۆکێن شیرکەتان، سەرۆکێن پارتییێن سییاسی، پێشێنگێن کامپان، مدوورێن مەکتەبان و ھود..
ھێژمارا سەرۆک و پێشەنگ و رێبەر و شەفان نایێ ھەساب کرن و ب پرانی ژی سەرۆکێ سەرۆکان ئان ژی سەرۆکێ سەرۆکێ سەرۆکان ھەنە.
رابە! - روونە! - ھەرە! - وەرە!
دەما مرۆڤ ژ کووچکەکێ رە ببێژە رابە، روونە، باز دە، ھەرە، وەرە و کووچک ژی ب گۆتنا مرۆڤان بکە پر کێفا مرۆڤان تێ. گەلەک جاران خوەدییێن کووچکان دبێژن کووچک ژ پسکان باشترن ژ بەر کۆ کووچک ئیتاەتێ دکن، پسیک ناکن.
رێڤەبرن، بلند بوویین، ئەمیر دایین، شەف و سەرۆک بوویین کێفێ ددە مرۆڤان. مرۆڤ ھنگێ خوە تایبەت، مەزنتر و بقەدر ھەست دکە ژ بەر وێ ژی ھەر دەر تژی سەرۆکن.
جارنان ھن پێشەنگ ژی ھەنە ب دلێ سافی تەڤدگەرن. ئارمانجا وان راستکرنە، ھینکرنە. دخوازن رێیا راست نیشانی خەلکێ بکن، فکرێن نوو بافرینن، پرۆژەیێن نوو چێبکن. باشە کۆ مرۆڤێن وەلێ ھەنە.
ھەلبەت ئەو کار نە ھێسانە ریسکا وێ ھەیە و پێشەنگ بەرپرسییارا/ێ ھەر تشتانە.
ل گەل وان تشتان سەرۆک ئان ژی پێشەنگ گەلەک تێن رەخنە کرنێ، جارنان ژی دبن قوربانا نەھەقییان ژ بەر کۆ خەلک ژ وان گەلەک تشتان دخوازن و ژ خەلەتییان رە ژی رێ نادن.
میناک: دەما مرۆڤەک خوارنێ چێبکە دبە کۆ تەھما وێ خوەش چێنەبە لێ دەما خوارنپێژەک (ئاشپێژ) خوارنێ چێبکە و تەھما وێ خوارنێ خوەش نەبە گەلەک کەس رەخنەیێن ھشک لێ دکن، ئختیمال نادن کۆ ژ دەستێ وی/وێ خوارنەکا نەخوەش دەربکەڤە. د نێڤ جڤاتا مە دە ژی گەلەک جاران ئەو گۆتن دبۆرە
"ما تو نە پسپۆرێ وی کارییی؟
تە چاوا خەلەت کر؟"

ھنەک مرۆڤ ژی ھەنە پر ھەز دکن گوھدارییا گۆتنێن ھنەکێن دی بکن. دەما ل پەی تالیماتێن خەلکێ بچن خوە رھەت ھیس دکن، ھەز ناکن کۆ بریاران بدن. ژ بەر کۆ بریارگرتن ب خوە رە بەرپرسبوویینێ تینە ژ بەر وێ ژی ئەو کەسێن کۆ ئەم بەھسا وان دکن خوە ل پشتا سەرۆکان ڤەدشێرن، دپارێزن.

ما ئەم وەلێ بکن وێ دەمێ چ جداتییا مە ژ کووچکان ھەیە؟
ھەلبەت ھەرکەس نە مەجبورە ل پشتا سەرۆکان خوە ڤەشێرن ئان ژی ببن سەرۆک. مرۆڤێن وەلێ ژی ھەنە کۆ دخوازن ئازاد بژین، ژ تو کەسێ دەستوورێ نەستینن، ئان ژی ھەسابێ نەدن. لێبەلێ ئینسان ل گوندان ل باژاران ل دەولاتان ب گەلەکێ ئینسانان رە دژین وەکی جڤات، جماەت.. ژ بەر وێ دڤێ مرۆڤ دا کۆ پێک ڤە بژین گوھێ خوە بدن ھن قایدەیان و دەست ژ ھنەک تشتان بەردن.

چیرۆکەکا ل سەر سەرۆکاتییێ

ل گوندەکێ سەرۆکەک ھەیە و پشتی ئەو بوویە سەرۆکێ ل وی گوندی ھەر تشت خوەشتر و باشتر بوویە. ملەت ژێ پر رازی بوونە. سەرۆک، دا کۆ ئەردێ ھەرکەسان ھەبە ھەمی ئەردێن گوندی ژ گوندییان رە، پارڤەکریە دا کۆ ھەرکەس خوەندن و نڤیساندنێ بزانە مەکتەب ڤەکریە و ژ زارۆکان رە، چەک و تفەنگ قەدەخە کریە دا کۆ کەسەک نەیێ کوشتن و وەکی وان گەلەک تشت کریە. خوەستییە ل وی گوندی ھەرکەس رھەت ببە و شاد ببە.
رۆژەک ژ رۆژان کورێ وی ھاتییە گۆتییە ئەزێ بزەوجم. سەرۆک ژی خوەستییە ژ کورێ خوە رە داوەتەک ب ناڤ و دەنگ چێبکە لێ بەلێ ئەو قاس پەرەیێن وی نینن.

ل سەر وێ فکرییە و قانوونەک دەرخستییە "دەما کۆ زارۆکێن سەرۆکێ بزەوجن دڤێ ل وێ گوندێ ھەرکەس ١٥٠ لیرێ بدن ژ سەرۆکێ رە" و ل گۆر فکرا وی ١١ زارۆکێن خوە ژی ب ڤێ شەکلێ ب رھەتی دکارە بزەوجینە.
ژ خوە گەلەک کەد دایە گوندییان ژ بەر وێ ژی وژدانا وی رھەتە. و ل سەر رە ژی قانوونەک نوو دەرخستییە "ھەگەر کی پەرەیان نەدە، ئەمێ ئەردێ وان ژ دەستێ وان بستینن"...